Kablo Kesiti Hesabı: Amper ve mm² Rehberi

“Bu hatta kaç luk kablo çekeyim?” sorusunun doğru cevabı tek bir sayıdan ibaret değildir. Bu yazıda kablo kesitini belirleyen faktörleri ve mantığını adım adım açıklıyoruz.

Kablo kesiti (iletkenin mm² cinsinden alanı), taşınabilecek akımı doğrudan belirler. Kesiti göz kararı seçmek, aşırı ısınma ve yangının bir numaralı sebebidir. Doğru kesit ise; akım, hat uzunluğu, döşeme şekli ve ortam koşullarının birlikte değerlendirildiği bir hesabın sonucudur.

Adım 1: Yükün Çektiği Akımı Bulun

Önce hattın besleyeceği yükün çektiği akım (amper) hesaplanır:

Tek faz: Akım ≈ Güç (W) ÷ 230 V. Örneğin 3.500 W'lık bir yük ≈ 15 A çeker.
Üç faz: Akım ≈ Güç (W) ÷ (1,73 × 400 V × güç faktörü).
Motorlarda kalkış (yol alma) akımının nominalin çok üstünde olduğunu unutmayın.

Akımı bulmadan kesit seçmek mümkün değildir; her şey bu değerle başlar.

Adım 2: Akıma Uygun Kesiti Seçin

Her kesitin, döşeme şekline göre bir akım taşıma kapasitesi vardır. Yaklaşık ve kaba bir fikir için (bakır, tesisat, tek kablo):

1,5 mm² → yaklaşık 16 A'e kadar (aydınlatma)
2,5 mm² → yaklaşık 20-25 A (priz hatları)
4 mm² → yaklaşık 25-32 A
6 mm² → yaklaşık 32-40 A
10 mm² → yaklaşık 50 A
16 mm² → yaklaşık 63 A ve üzeri

Bu değerler yaklaşık ve döşeme koşullarına göre değişkendir; kesin seçim üretici tabloları ve TS IEC 60364 ile yapılır. Koruma cihazı (sigorta) kablo ile koordineli seçilmelidir.

Adım 3: Düzeltme Katsayıları ve Gerilim Düşümü

Seçilen kesit iki nedenle büyütülmesi gerekebilir:

Düzeltme katsayıları: Yüksek ortam sıcaklığı, kabloların gruplu döşenmesi veya boru/tava içinde olması taşıma kapasitesini düşürür.
Gerilim düşümü: Hat uzadıkça kablonun direnci nedeniyle uçta gerilim düşer. Aydınlatmada ~%3, güç devrelerinde ~%5 sınır alınır. Uzun hatlarda akım yeterli olsa bile kesit büyütmek gerekir.

Özellikle OSB'lerde pano-makine arası uzun mesafelerde gerilim düşümü ihmal edilemez. Konuyu kablo seçimi rehberimizde daha geniş ele aldık; uzun hat ve busbar kıyası için busbar mı kablo mu? yazımıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULANLAR

Kablo Kesiti Hesabı — SSS

2,5 kare kablo kaç amper taşır?

Yaklaşık olarak, tesisatta tek bakır 2,5 mm² kablo döşeme koşuluna göre 20-25 A civarı taşır ve genelde priz hatlarında 16-20 A koruma ile kullanılır. Kesin değer döşeme şekli, sıcaklık ve gruplamaya göre değişir.

Kalın kablo çekmek her zaman iyi midir?

Güvenlik açısından fazladan kesit zarar vermez ama gereksiz maliyet ve zor montaj demektir. Amaç “en kalın” değil, akım ve gerilim düşümünü karşılayan doğru kesittir. Aşırı ince kesit ise tehlikelidir.

Gerilim düşümü neden önemli?

Uzun hatlarda gerilim düşerse motorlar zorlanır, aydınlatma kısılır ve elektronik cihazlar hatalı çalışır. Bu yüzden uzun besleme hatlarında akım kapasitesi yeterli olsa bile kesit büyütmek gerekebilir.

Kesit hesabını sizin yapmanızı isteyebilir miyim?

Elbette. Projeniz veya yük listeniz üzerinden doğru kesit, koruma ve kablo tipini hesaplıyor, malzemeyi de tek elden temin ediyoruz.

İLGİLİ İÇERİKLER